Wiele firm rozpoczyna współpracę transportową od zakupu usług na rynku spot. To naturalne rozwiązanie, gdy liczba wysyłek jest zmienna, kierunki dostaw często się zmieniają, a zapotrzebowanie trudno przewidzieć.

Sytuacja wygląda inaczej, gdy proces logistyczny zaczyna opierać się na regularnych dostawach. Jeśli transport jest integralnym elementem produkcji, dystrybucji lub pracy magazynu, najważniejszym kryterium przestaje być cena pojedynczego przewozu. Znaczenia nabiera przewidywalność całego łańcucha dostaw.

To właśnie w tym momencie pojawia się pytanie, czy zakup usług na rynku spot nadal jest optymalnym rozwiązaniem, czy może warto rozważyć model kontraktowy.

Czym różni się transport spot od logistyki kontraktowej?

Transport spot polega na zakupie pojedynczej usługi transportowej w odpowiedzi na bieżące potrzeby. Model kontraktowy ma znacznie szerszy charakter. Obejmuje długoterminową współpracę opartą na wcześniej ustalonych zasadach realizacji procesów logistycznych.

Kiedy rynek spot działa najlepiej?

Rynek spot pozostaje bardzo skutecznym narzędziem w sytuacjach, w których zmienność jest naturalnym elementem działalności.

Jak rozpoznać moment w którym transoport spot zaczyna generować dodatkowe koszty?

Jeżeli organizacja co tydzień realizuje przewozy na tych samych trasach, do tych samych odbiorców i w podobnych wolumenach, każdorazowe poszukiwanie przewoźnika może zacząć obciążać operacje bardziej, niż wskazuje sama stawka transportowa.

Powtarzalne kierunki transportowe

Te same relacje pojawiają się regularnie, a zapotrzebowanie można prognozować z dużym wyprzedzeniem.

Zależność produkcji od dostępności transportu

Brak pojazdu powoduje przesunięcie załadunku, opóźnienie produkcji lub problemy z terminową realizacją dostaw.

Trudności w planowaniu budżetu

Wahania kosztów transportu utrudniają prognozowanie kosztów i kontrolowanie rentowności procesów.

Dlaczego przewidywalność dostaw staje się ważniejsza niż cena pojedynczego transportu?

Dlatego firmy o stabilnych przepływach coraz częściej analizują logistykę nie przez pryzmat ceny pojedynczego frachtu, lecz całkowitego kosztu procesu logistycznego.

W praktyce oznacza to ocenę takich elementów jak:

• dostępność zasobów przewozowych,
• terminowość realizacji,
• stabilność kosztów,
• niezawodność dostaw,
• wpływ transportu na produkcję i magazyn.

Co powinien zawierać dobrze zaprojektowany kontrakt logistyczny?

Skuteczny model kontraktowy nie ogranicza się do określenia stawek za transport.

Prognozowane wolumeny

Operator i klient powinni wspólnie ustalić planowane wolumeny transportowe oraz dopuszczalne odchylenia.

Dostępność zasobów

Należy określić, jakie zasoby przewozowe będą zabezpieczone oraz w jakim czasie możliwe będzie zwiększenie ich liczby.

KPI i poziom obsługi

Parametry takie jak KPI, terminowość, czas reakcji czy skuteczność realizacji pozwalają mierzyć jakość współpracy.

Transport i magazyn jako jeden proces logistyczny?

W nowoczesnych operacjach logistycznych transport jest ściśle powiązany z magazynowaniem, kompletacją zamówień, dystrybucją oraz przepływem informacji.

W praktyce oznacza to konieczność integracji takich obszarów jak:

• systemy WMS,
• wymiana danych EDI,
• raportowanie KPI,
• operacje VAS,
• monitoring realizacji dostaw.

Czy trzeba wybierać pomiędzy kontraktem logistycznym a rynkiem spo?

W wielu przedsiębiorstwach najlepsze rezultaty osiąga model hybrydowy.

Polega on na kontraktowym zabezpieczeniu kluczowych i regularnych przepływów logistycznych przy jednoczesnym wykorzystywaniu rynku spot do obsługi sezonowych wzrostów wolumenu i pojedynczych projektów.

Podsumowanie 

Nie istnieje jeden uniwersalny model zakupu usług logistycznych. Rynek spot sprawdza się tam, gdzie potrzeby transportowe są zmienne i trudne do przewidzenia. Z kolei logistyka kontraktowa zyskuje przewagę wszędzie tam, gdzie transport staje się elementem krytycznym dla funkcjonowania produkcji, magazynu lub dystrybucji.

Najważniejsze pytanie nie brzmi więc, który model jest tańszy. Kluczowe jest określenie, jaki poziom przewidywalności dostaw jest potrzebny do sprawnego funkcjonowania przedsiębiorstw.